Eğer yazılım , veri madenciliği , iş yönetimi , istatistik , mis management vb konuları sizin ilgi alanınıza giriyorsa sevgili dostum Koray ve saz arkadaşlarının açtığı siteyi ziyaret edebilirsiniz.Teknik konuların yoğun olduğu bu blogda zaman zaman duygu patlamalarınada şahit olabilirsiniz:)
misjournal.com
Enterprise sistemlerde dikkat edilmesi gereken noktalardan bir taneside lisans yönetimidir.SCCM 2007 içerisinde bulunan asset intelligence özelliği sayesinde tümleşik gelen envanter monitor mekanizmasının yanısıra Asset intelligence kataloğu kullanılarak yazılım lisansları hakkında bilgi toplanıp yönetim sağlanabilir.
Bu makalemizde SCCM içerisindeki Asset intelligence özelliğini inceleyeceğiz.
Asset intelligent tümleşik gelen hardware inventory özelliğini genişleterek bize 50’den fazla rapor sunmaktadır.Bu raporlar sayesinde genel bilgilerle birlikte çok spesifik bilgilere kadar geniş bir yelpazeye sahibiz.
Bu noktada konfigurasyona geçmeden once Asset intelligence catalog’dan da bahsetmek istiyorum. Intelligence Catalog , 2000’e yakın kategoriye bölünmüş toplamda 300.000’den fazla yazılım ile ilgili bilgileri barındıran ve site veritabanı içerisinde yeralan bir tablodur. Hazır şablonlardan oluşan bu tablo sayesinde yapımızdaki yazılım ve donanım envanterinin yanısıra lisans envanteri işlemi içinde mükemmel bir kategorizasyon sağlanıyor.Bunun yanında Microsoft Software Assurance müşterileri System Center Online’a bağlanarak kendi kataloglarını güncelleştirme şansına sahiptirler.Aynı zamanda önceden tanımlı bu gruplara user bazlı yeni gruplarıda ekleme şansınız bulunuyor.Böylece kategorizasyon ve gruplama anlamında işlerimiz önemli ölçüde kolaylaşıyor.
Asset Intelligent’ı kullanarak software ve licensing bilgilerini toplamak için ilk once aktif etmeniz gerekmektedir.Varsayılan olarak yeni bir SCCM 2007 kurulumunda bu özellik disable durumda gelmektedir.SCCM SP1 üzerinde aktif etmek için aşağıdaki adımları izlememiz gereklidir;
- Öncelikle Client Agent tarafında Hardware inventory client agent ve Software metering client agent’ın enable edilmesi gereklidir.Bunun için Site Settings/Client Agents altında ilgili işlemi gerçekleştirin.

- Bu işlemden sonra System CenterConfiguration Manager / Site Database (<site kodu> - <site ismi>) / Computer Management / Asset Intelligence dizinine inin. Devamini oku »
Bir önceki makalemizde Data Protection Manager üzerinde Exchange Server korunma mimarisini incelemiş, agent kurumu ve Protection Group oluşturma işlemlerini gerçekleştirmiştik. Bu makalemizde ise Exchange server için DPM üzerinde bulunan recovery metodlarını inceleyeceğiz.
Mailbox Database Recovery
İlk önce mailbox database recovery işlemini gerçekleştirelim. Konsolda Recovery tabına geldiğinizde belirttiğiniz zamanlamaya göre takvimde recovery noktalarının oluştuğunu görebilirsiniz. Devamini oku »
Mesajlaşma altyapısı günümüz şirketleri için vazgeçilmez bir ihtiyaç haline gelmiştir.Tüm şirketler, organizasyonu dahilinde bu mesajlaşma altyapısının kesintisiz devam etmesini istemektedir. Peki varolan Exchange Server 2007 sunucularınız için Disaster Recovery planları dahilinde nasıl bir koruma sağlayabilirsiniz?
System Center ailesi ile birlikte sunulan Data Protection Manager 2007 ile Exchange sunucularınız için daha öncesinde alışık olmadığınız kadar kolay yedekleme ve geri dönüş işlemlerinizi gerçekleştirebilirsiniz. Bu makalemizde Data Protection Manager ile Exchange Server 2007 sunucunuzun yedeklemesini gerçekleştirdikten sonra çeşitli restore metotlarını ayrıntılı olarak inceleyeceğiz. Data Protection Manager temel olarak yedekleme işlemiyle uğraşan IT PRO’lar için dizayn edilmiştir.Sahip olduğu sihirbazlar sayesinde organizasyonunuzda bulunan SQL Server, SharePoint Server, Exchange Server gibi platformaların koruması oldukça basite indirgenmiştir. Tek bir pencere içerisinde tüm bu sistemleri ve korunan dosyaları görebiliriz. Devamini oku »
System Center Configuration Manager 2007 software metering özelliği sayesinde Configuration Manager 2007 clientlarınız üzerinden gelen yazılım kullanım bilgilerini monitor edebilme şansınız bulunuyor.Burada toplayacağınız bilgiler software metering altında gireceğiniz kurallara bağlıdır.Client tarafındaki software metering client agent tarafından gönderilen bu bilgiler site veritabanı içerisinde saklanır ve görüntülenir.Bu makalemizde software metering için gerekli olan adımları inceleyeceğiz.
Software metering özelliğinin güzel yanlarından biriside clientlar site server’a bağlantı sağlayamadıkları zamanlarda clientlar üzerinde bulunan agentlar bilgileri toplamaya devam ederler ve bağlantı sağlandığında tekrardan bilgileri site server’a gönderirler.Clientlardan toplanan bilgiler sayesinde
- Belirtilen uygulamanın, organizasyonunuzdaki kaç bilgisayara dağıtıldığını
- Belirtilen uygulama için kaç lisansa ihtiyacınız olduğunu
- Yapınızda kullanılmaması gereken uygulamayı kullanan olup olmadığını
- Programın günün hangi saatlerinde sıklıkla kullanıldığı
gibi birçok bilgiye ulaşabilirsiniz.
System Center Configuration Manager 2007 üzerinde software metering’i kullanmak için yapmanız gereken aktif etmektir.Varsayılan olarak software metering client agent ‘ı disable olarak gelecektir.Bu şekilde clientlar üzerinde belirlenen programlardan bilgiler toplanmayacaktır.Bu ayarı aktif yapmak için;
- System Center Configuration Manager / Site Database / Site Management / <sitekodu> - <site ismi> / site settings / Client Agents dizinine inin.
- Software Metering Client Agent üzerine sağ tıklayarak özelliklerine girin.

- General tabında “Enable software metering on clients” kutucuğunu doldurun.
Devamini oku »
System Center Configuration Manager kurulumu sırasında bildiğiniz gibi sql veritabanına ihtiyacımız var.Bu noktada aynı sunucu üzerinde sql server’ı kullanabileceğimiz gibi aynı zamanda remote sql server bilgisinide girebiliriz.Yalnız burada dikkat etmeniz gerekn birkaç ufak nokta var.,
- Primary Site Server olacak bilgisayarın hesabını SQL Server kurulu makinadaki Local administrator grubuna dahil etmeniz gereklidir.
- Eğer SCCM kurulumunu yaptığınız kullanıc hesabının SQL üzerinde yönetimsel yetkisi bulunmuyorsa , uzaktaki SQL Server sunucusu üzerinde Management Studio kullanarak sysadmin SQL Server rolünü kullanıcıya atamamız gerekiyor.
- Kurulum sırasında bizden sql sunucusunu ve instance name istediğinde ise SQL’in bulunduğu sunucunun NETBIOS ismini ve SQL kurulumu sırasında kullandığınız instance name’i / ile belirtiyırsunuz.Örn
COMP1/MSSQLSERVER
Eğer sql kurulumu sırasında instance name’i defaultta bıraktıysanız varsayılan isim MSSQLSERVER’dir.Aynı zamanda SQL üzerinde regedit altında
HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Microsoft SQL Server\Instance Names\SQL altındanda bu isimlere ulaşabilirsiniz.
Bildiğimiz gibi Configuration Manager 2007 SP1 ‘den sonra şu an R2 sürümü kullanılabilir durumda.Eğer yapınızda önceden kurulu olan SMS yada SCCM ürünleri varsa aşağıdaki upgrade tablosu işinizi görecektir.
|
|
Configuration Manager 2007 R2 Evaluation Release
|
Configuration Manager 2007 R2 Feature Update Release
|
|
SMS 2003 SP1
|
No
|
No
|
|
SMS 2003 SP2
|
No
|
No
|
|
SMS 2003 SP3
|
No
|
No
|
|
Configuration Manager 2007 (with no service pack applied)
|
No
|
No
|
|
Configuration Manager 2007 Evaluation Release
|
No
|
No
|
|
Configuration Manager 2007 SP1
|
No
|
Yes
|
|
Configuration Manager 2007 SP1 Evaluation Release
|
Yes
|
Yes
|
Makalemizin son serisinde şimdiye kadar oluşturduğumuz package,distribution point,programs ve collectionları birbiri ile haberleşebilir kılacağız.Bunun için yapmanız gereken advertisement yapısını kullanmaktır.Oluşturduğunuz packageleri advertisementler oluşturarak collectionlara atayacağız.
Bunun için sırasıyla;
- SCCM konsolu altında Software Distribution / Advertisements ‘e sağ tıklayarak “New Advertisement” ‘ı seçin.
Devamini oku »
System Center Configuration Manager 2007 ile yazılım dağıtımı makale serimize devam ediyoruz.Önceki iki makalede package,programs,distribution point konfigurasyonlarını gerçekleştirdik.Bu makalede Collections konfigurasyonuna değineceğiz.
SCCM ile yazılım dağıtımı için yapmanız gereken bir diğer işlem oluşturduğunuz Office 2007 dağıtımı için collectionları yani dağıtılacak kullanıcı,bilgisayar ve kaynakları belirlemek.Size önerim organizasyonunuzda uygulama dağıtımı gerçekleştirmeden once birkaç adet pilot bilgisayar belirlemeniz ve bunların üzerinde denemelerinizi gerçekleştirmeniz.Bizde yapımızdaki bir bilgisayar için bu denemeyi gerçekleştirmek istiyoruz.Bunun için yapmamız gereken bu pilot bilgisayarı içerisinde barındıran bir collection grubu oluşturmak.Adım adım bu işlemi gerçekleştirelim.
- SCCM konsolu altında Computer Management / Collections ‘a sağ tıklayarak New Collection’ı seçin. Devamini oku »
Bir önceki makalemizde genel terimleri incelemiş ve dağıtacağımız Office 2007 için package oluşturma işlemlerini gerçekleştirmiştik.BU makalede ise Program ve Distribution Point konfigurasyonlarına değineceğiz.
Paket oluşturma kısmını tamamladıktan sonra bir sonraki aşamaya geçebilirsiniz.Sıradaki işleminiz bu paket içerisinde Program oluşturmaktır.Bunun için konsoldaki Packages altında oluşturduğunuz paket dizini altındaki “Programs” bölümüne sağ tıklayarak “New Program” ı tıklayın. Devamini oku »
Önceki makalelerimizde System Center Configuration Manager 2007 temel konfigurasyonları ve client yönetemini inceledik.Artık yavaş yavaş SCCM 2007 ile birlikte organizasyonunuzda kullanabileceğiniz özellikleri inceleyeceğiz.Bunlardan bir taneside Software distribution yani yazılım dağıtımıdır.SCCM 2007’yi kullanarak yönetebildiğiniz clientlara uzaktan program dağıtımı yapabilme şansınız var.Bu makale serisinde SCCM 2007 ile birlikte clientlarımıza Office 2007 dağıtımını inceleyeceğiz.Adımlara geçmeden once SCCM 2007 içerisindeki software distribution ile ilgili terimleri inceleyecelim.Bu terimlerin herbirini makaleler içerisinde kullanacağız.
Collections:
Collections SCCM 2007 içerisinde sürekli kullanacağınız bir terim.SCCM içerisindeki kaynakları,kullanıcıları , bilgisayarları bir arada toplayan gruplardır.Yazılım dağıtımı içerisindeki görevi ise,yazılım paketlerinizi hazırladıktan sonra bunları varolan yada sonradan oluşturacağınız collectionlara(yani yapınızadaki clientlara) dağıtacaksınız.Burada Office 2007 yazılımını dağıtacağınız bilgisayar grupları için bir collection oluşturup dağıtım işlemini gerçekleştireceğiz.
Packages:
Devamini oku »
Bir önceki makalemizde Configuration Manager Client yazılımını yüklemeden once yapmamız gereken konfigurasyonları incelemiştik. Bu makalede ise client yazılımını dağıtabileceğimiz metotları inceleyeceğiz. Configuration Manager Client yazılımını dağıtmak için aşağıdaki gibi farklı dört tane metod bulunuyor.
Configuration Manager Client larinin Client Push yöntemi ile yüklenmesi:
Client Push metodunu kullanarak önceden discover edilmiş bilgisayarlara yada kaynaklara site bazinda yazılımı yükleyebilirsiniz. Bu noktada karşınıza çıkan Client Push installation Wizard isinizi önemli ölçüde kolaylaştırıyor. Client tarafinda Windows Firewall aktif ise üzerinde
Ayrıcalıklarının verilmiş olduğuna dikkat edin. Aynı zamanda clientların Configuration Manager 2007 ile haberleşebilmesi için 80 ve 443 portlarının açık olması gereklidir. Clientlar BITS üzerinden http kullanarak sunucuyla haberleşeceklerdir.
Client Push ile yüklemeleri konfigure etmek için Devamini oku »
Bir önceki makalemizde discovery metodlarından ikisini incelemiş ve yapımızdaki bilgisayarları SCCM konsolu altında toplamıştık. Bu makale serisinde ise bilgisayarların üzerine Configuration Manager Client yazılımının nasıl yükleneceğini inceleyeceğiz. Bu yazılım ile birlikte yapımızdaki varolan tüm clientların planlaması ve yönetimini gerçekleştirebilirsiniz. Yalnız bu yazılımı uzaktan dağıttıktan sonra clientların yönetilebilir olması için bu clientları site’lara assign etmeniz gerekli. Makalemizde bunların hepsine değineceğiz.
Configuration Manager Client yazılımını dağıtmak için farklı metodlarınız bulunuyor.
Makalemizde bu yöntemlerin her birine değineceğiz.Yalnız bundan once configuration manager client yazılımı yüklerken yapabileceğimiz ek konfigurasyonlara değinelim. Devamini oku »
System Center Configuration Manager 2007 kurulumunu başarı bir şekilde gerçekleştirdikten sonra yapınızdaki clientları ve kaynakları SCCM konsolu altına eklemeye başlayabilirsiniz. Bu işlemi gerçekleştirmek için SCCM altında çeşitli discovery metodlarınız bulunuyor. Discovery metodları ile yapınızdaki client bilgisayarları keşfedebileceğiniz gibi aynı zamanda Active directory altında bulunan objeleri (userlar, grouplar, bilgisayarlar), networkteki diğer cihazları (hublar, routerlar, printerlar) ve network altında bulunan ip adresi atanabilir tüm cihazları keşfedebilirsiniz.
Configuration Manager altında 6 adet discovery metodunuz bulunmaktadır.
-
Network Discovery
-
Heartbeat Discovery
-
Active Directory System Group Discovery
-
Active Directory Security Group Discovery
-
Active Directory System Discovery
-
Active Directory User Discovery
Bu makalede en çok kullanım alanı olacağını düşündüğüm Network Discovery ve Heartbeat Discovery metodlarını inceleyeceğiz. Devamini oku »
ccmsetup.exe /mp:sccm SMSSITECODE=ASD FSP=sccm SMSMP=sccm SMSSLP=sccm CCMINSTALLDIR=”C:\yukleme”
Yukarıdaki komut aslında System Center Configuration Manager 2007 kullananlar için çok şey ifade ediyor.Bu komutu bir client üzerinde çalıştırdığımda bu bilgisayarın SCCM konsolu altında yönetilebilir olmasını sağlayabilirim.Gerekli olan tüm parametreler komut içerisinde yer alıyor .Şimdi bu parametreleri inceleyelim.
ccmsetup.exe komutu configuration manager client yazılımını yüklemeye başlayacağımız komut.Yalnız tek başına kullanıldığında çok fazla işlevsel olmuyor.
/mp: Buradaki parametreyle aslında şunu belirtiyorum; yükleme sırasında kullanılacak dosyaları sccm isimli bilgisayardan al.Bunu dediğimde kurulum sırasında ccmsetup.exe dosyası otomatik olarak \\sccm\SMSclient\i386 dizinine inerek kurulum dosyalarını kopyalıyor.Eğer siz bu parametreyi belirtmezseniz komutu çalıştırdığınız dizinde bu arama gerçekleşecek ve büyük ihtimalle bulamayacaktır.peki bu dosyaları bulamazsa ve locale download edemezse ne oluyor? Otomatik olarak 10 dakika beklemeye geçip tekrardan deniyor.Ben SCCM 2007 kurulu bilgisayarımın ismi olan sccm belirterek ilk önce gerekli dosyaların client bilgisayara download edilmesini sağladım.
/SMSSITECODE: Bu parametre ile client yazılımı kurulundan sonra clientın site code’u otomatik olarak algılamasını sağlıyoruz.SCCM kurulumu sırasında bir site code giriyoruz ve iletişime geçecek clientların bu kodu bilmeleri gerekli.Sonradan manuel olarak atayabileceğimiz gibi kurulum sırasında buradan da manuel olarak belirtebiliriz.
/FSP: Bu parametreyle aslında bir fallback status point belirttim.Kısaca bu assign işlemi yada deploymen işlemi sırasındaki durum mesajlarını alan nokta.Bunu SCCM kurulu makina üzerinde oluşturduğum için aynı şekilde sccm yazdım.SCCM 2007 konsolu altında raporlarda buraya düşen başarılı yada başarısız raporları izleyebilir ve sorunun nerede olduğunu çözebilirsiniz.
/SMSMP :Yine aynı şekilde SCCM üzerinde daha öncesinden bir Management Point oluşturmuştum.Bu arada unutmadan varsayılan olarak bir MP kurulumla birlikte gelir.Bunu parametrede belirtmemin sebebi eğer clientlarınız bir MP ile iletişime geçemezse ne yazıkki site bilgisini alamayacak ve unmanaged olarak kalacaktır.
/ SMSSLP: Server Locator Points bilgisini girdim.Yine aynı şekilde bunu SCCM üzerinde oluşturduğum için hostname yeterli olur.Peki SLP ne işe yarıyor? Client tarafındaki assignmentları tamamlamak için kullanılır.Aynı zamanda clientların bir management point bulabilmelerini sağlar.Bildiğiniz gibi eğer clientlar ;
- Schema genişletilmediyse
- Site bilgisi Active directory’de publish edilmediyse
- Clientlar aynı Active directory forest yapısına sahip değilse
Server locator point arayışına çıkacaktır.Client tarafında Server Locator Point yerini belirtmeden once SCCM altında oluşturmanız gereklidir.
CCMINSTALLDIR: Bu parametre ile birliktede management yazılımın yükleneceği dizini belirtiyorum.Eğer siz ayrıca bir değer belirtmezseniz varsayılan sizin c:/windows/system32/ccm olacaktır.
Yalnız size tavsiyem bu komutu yazıp kuruluma başlar başlamaz ccmsetup.txt logunu incelemeniz.Örneğin benim sorunumda clientlar bir türlü kurulumdan sonra sitecode ‘u alamıyorlardı.Ardından her parametreyi kendim vererek logu kurulum sırasında inceledim.gerçekten kutlamak lazım SCCM takımı çok ayrıntılı bir loglama düzenlemişler.Buradaki bölümlerden aslında sorunun client tarafından bir management point bulunamamasından kaynaklandığını anladım ve sorunu çözdüm.Bu yüzden ccmsetup.log dosyasını elinizin altından ayırmayın.Kuruluma başladığınızda aynı dizin altında otomatik olarak oluşacaktır.
Tüm bunların dışında yazılımı clienttan kaldırmak istediğinizde
ccmsetup.exe /uninstall yazmanız yeterli.
Buradaki komutların hepsini script haline getirip kullanabilme şansımız ise işin en güzel tarafı olsa gerek.
Başarılı bir kurulum gerçekleştirdiyseniz denetim masası altındaki configuration manager simgesine tıklayıp inceleme yapabilirsiniz.
System Center Configuration Manager 2007 içerisinde bulunan service location clientların otomatik olarak site bilgilerini ve management point bilgilerini edinmelerini sağlar.İnternet-based olmayan tüm clientlar bir site üzerine assign edildiklerinde site ile ilgili bilgi talebinde bulunurlar.Bunun için clientların farklı bir sıralaması vardır.
Intranet clientlarını ilk olarak baktıkları yer Active directory domain services’dir.Burada site bilgisini ve management pointleri ararlar.Yalnız clientların bunu gerçekleştirebilmesi için Active Directory Schemasının genişletilmesi gerekli.Bunu SCCM 2007 dvd’si içerisinde gelen hazır scriptlerle yapmak mümkün.Bunun dışında SCCM sitelerinin hepsi Active directory içerisinde publish edilmeleri gerekli.Bunuda site özelliklerine gelip advanced tabında gerçekleştirebilirsiniz.Son olarak clientlar site server’ın dahil olduğu foresta dahil olmak zorundalar.
Yukarıdaki 3 gereksinimden biri karşılanmıyorsa clientlar bir diğer methoda otomatik olarak geçiş yapacaklardır.Site bilgisini edinebilmeleri içinde tek method server locator point(SLP)dir.Management points bilgisi için ise DNS,SLP ve WINS kullanılabilir.
Şimdi bu yöntemlerin nasıl uygulandığına bakalım.
Server Locator Point:
SLP kullanılarak client tarafında hem site bilgisi sağlanır hemde management point lokasyon bilgisi sağlanır.site informatin bilgisi önemlidir çünkü siz atıyorum client push yöntemi ile clientlarınıza clien.msi yazılımını dağıttıktan sonra bunların assign edilmesi gerekli.Assign işleminide manuel yada otomatik gerçekelştirebilirsiniz.Fakat bunun için clientların site bilgisini almaları gerekecektir.Bunu almadan assign edilemezler.Assign edilememeleri ne denemektir? Yani bu clientlar yönetilemezler!
İşte bu yüzden eğer active directory schema’nız genişletilmediyse clientlar bu bilgiyi active directory üzerinden alamayacaklar.Bu noktada bir server locator point’e ihtiyacınız var.
Bunun dışında clientlar management point lokasyon bilgilerinide active directory altından(ki şema genişletilmediyse alamazlar) dns yada wins ile alamazlarsa yine bir SLP’ye ihtiyacınız var.Peki clientlar SLP’leri nasıl bulacaklar?
client üzerinde management client yazılımını yüklemek için kullandığımız client .msi dosyasını yüklerken parametre olarak belirtebilme şansımız bulunuyor.Buradaki parametre SMSSLP=FQDN yada IP…..Bununla birlikte aslında client’a slp noktasının yerinide söylemiş oluyoruz.Tabi bundan önce SCCM üzerinde bir SLP oluşturmamız gerekiyorki o bu yazının dışında inceleyeceğimiz bir konu.
Eğer yükleme sırasında bir parametre belirtilmediyse client bunu WINS altından bulabilir.
.Bunun için komut satırını açarak sırasıyla;
-Netsh
-wins
-Server
-add name Name=SMS_SLP endchar=1A rectype=0 ip=ipadresiniz komutlarını kullanın.
Eklendiğini control etmek için
-show name Name=SMS_SLP endchar=1A komutunu kullanabilirsiniz.
Bu yöntemlerin dışında clientlar management pointlerine ait lokasyon bilgilerini DNS’te bulabilirler.Yalnız bunun için;
-management point girdisini barındıran dns zone’u bu rolü tutuan bilgisayar ile ilgili host A kaydını barındırmalı.
-Clientlarda dns suffix yapılandırılmış olmalı.
Bu SCCM’in başlangıç konfigurasyonlarından sadece bir tanesi.İlerleyen yazılarda ayrıntılı konfigruasyonlara değineceğiz.
SCCM 2007 üzerinden yönetmek istediğiniz bilgisayaralara yükleyeceğiniz Configuration Manager yazılımını konsol altından client push yöntemiyle gönderdiğinizde client tarafında bir hareketlilik yoksa size önerebileceğim ilk yer firewall ayarlarıdır.Eğer standart windows firewall açık durumda ise yükleme gerçekleşmeyecektir.Client push motedu ile yükleme yapacaksak eğer firewall üzerinde;
File and Printer Sharing
Windows Management Instrumentation (WMI)
ayrıcalıklarının vermemiz gerekli.Aynı zamanda clientların site server ile haberleşmesini sağlamak için TCP 80 ve TCP 443 portlarınında açık olması lazım.
Bu işlemlerden sonra kosnol altından tekrar yüklemeyi başlattığınızda client tarafında kurulum başarıyla gerçekleşir.
ve 198 yorum bulunmaktadir.